Khám và điều trị nam khoa: Bệnh lý, quy trình và phương pháp

Khám & điều trị nam khoa giúp phát hiện và xử lý các bệnh lý liên quan đến cơ quan sinh dục, chức năng tình dục và khả năng sinh sản ở nam giới. Phần lớn bệnh lý có thể được điều trị hoặc cải thiện nếu xác định đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ tổn thương và thời điểm can thiệp.

Không chỉ người bị vô sinh mới cần khám nam khoa: Nam giới gặp tình trạng xuất tinh sớm, rối loạn cương dương, đau tinh hoàn, bất thường bao quy đầu hoặc tiểu buốt đều nên được kiểm tra.

Phương pháp điều trị: Sử dụng thuốc, điều chỉnh lối sống đến phẫu thuật và hỗ trợ sinh sản.

Khám sớm giúp xác định nguyên nhân: Hạn chế việc tự dùng thuốc sai cách, bỏ sót bệnh lý hoặc kéo dài tình trạng khó chịu.

1. Khám nam khoa gồm những bệnh gì?

Khám nam khoa là hoạt động thăm khám chuyên khoa nhằm đánh giá sức khỏe sinh dục, sinh lý và sinh sản của nam giới. Tùy từng triệu chứng, bác sĩ có thể kiểm tra dương vật, tinh hoàn, tuyến tiền liệt, hệ thống dẫn tinh và các yếu tố nội tiết liên quan.

Các nhóm bệnh thường được khám và điều trị bao gồm:

1.1. Rối loạn chức năng sinh lý nam

Đây là nhóm bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quan hệ tình dục, sự thỏa mãn và chất lượng cuộc sống của nam giới.

Một số tình trạng thường gặp gồm:

• Rối loạn cương dương: Dương vật không đạt hoặc không duy trì được độ cương cần thiết cho hoạt động tình dục.
• Xuất tinh sớm: Xuất tinh xảy ra sớm hơn mong muốn, khó kiểm soát và gây ảnh hưởng đến tâm lý hoặc quan hệ tình dục.
• Xuất tinh muộn, không xuất tinh: Nam giới gặp khó khăn trong việc đạt cực khoái hoặc phóng tinh dù có kích thích phù hợp.
• Suy giảm ham muốn tình dục: Giảm nhu cầu quan hệ kéo dài, có thể liên quan đến nội tiết, bệnh lý toàn thân, thuốc hoặc yếu tố tâm lý.

Rối loạn chức năng sinh lý nam

Rối loạn chức năng tình dục không đồng nghĩa với vô sinh. Chẳng hạn, người bị xuất tinh sớm vẫn có thể có tinh trùng bình thường và có khả năng thụ thai tự nhiên.

Đối với rối loạn cương dương, bác sĩ còn cần xem xét các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch.

1.2. Bệnh lý bao quy đầu và dương vật

Bao quy đầu có vai trò bảo vệ quy đầu và hỗ trợ duy trì độ ẩm tự nhiên. Tuy nhiên, những bất thường tại khu vực này có thể khiến nam giới khó vệ sinh, đau khi quan hệ hoặc tái phát viêm nhiễm.

Các vấn đề thường gặp là hẹp bao quy đầu, viêm bao quy đầu, viêm quy đầu và tình trạng bao quy đầu bị kẹt phía sau quy đầu.

Không phải trường hợp bao quy đầu dài hoặc che phủ quy đầu đều cần phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đánh giá khả năng tuột bao quy đầu, mức độ viêm, tình trạng sẹo xơ và ảnh hưởng đến sinh hoạt trước khi chỉ định điều trị.

1.3. Viêm nhiễm đường sinh dục và tiết niệu nam

Các bệnh viêm nhiễm nam khoa có thể xảy ra tại niệu đạo, mào tinh hoàn, tinh hoàn, tuyến tiền liệt hoặc quy đầu.

Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng:

• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nóng rát khi đi tiểu.
• Dương vật tiết dịch bất thường, đôi khi có mủ.
• Đau vùng bìu, tầng sinh môn hoặc đau khi xuất tinh.
• Sưng đỏ, ngứa hoặc khó chịu tại cơ quan sinh dục.

Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau vùng bìu

1.4. Bệnh lý tinh hoàn và hệ thống dẫn tinh

Tinh hoàn đảm nhiệm hai chức năng quan trọng là sản xuất tinh trùng và tiết testosterone. Những tổn thương tại cơ quan này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc sức khỏe nội tiết của nam giới.

Các bệnh lý thường gặp gồm giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, tràn dịch màng tinh hoàn và các khối bất thường trong bìu.

1.5. Vô sinh, hiếm muộn nam giới

Vô sinh nam là tình trạng yếu tố từ người nam góp phần khiến cặp đôi khó có thai tự nhiên. Nguyên nhân có thể liên quan đến số lượng, khả năng di động, hình dạng tinh trùng, tình trạng tắc nghẽn đường dẫn tinh hoặc rối loạn nội tiết.

Vô sinh được chia thành hai nhóm:

• Vô sinh nguyên phát: Cặp đôi chưa từng có thai và đang gặp khó khăn trong việc thụ thai.
• Vô sinh thứ phát: Cặp đôi từng có thai ít nhất một lần nhưng hiện không thể có thai trở lại trong khoảng thời gian cần đánh giá.

Điểm quan trọng là cả hai dạng đều có thể liên quan đến người nam, người nữ hoặc đồng thời cả hai.

Theo Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), yếu tố nam tham gia vào khoảng 50% các trường hợp vô sinh ở cặp đôi, trong đó khoảng 20% được xác định là do riêng yếu tố nam. Vì vậy, khi gặp khó khăn trong việc có con, cả hai vợ chồng nên được đánh giá song song.

2. Dấu hiệu nào cảnh báo nam giới cần đi khám?

Nam giới nên đi khám khi xuất hiện bất thường kéo dài ở cơ quan sinh dục, chức năng tình dục, tiểu tiện hoặc khả năng sinh sản, kể cả khi triệu chứng chưa gây đau rõ rệt.

Có thể nhận biết thông qua các nhóm dấu hiệu sau:

Với trường hợp của anh Nam, tình trạng rối loạn cương dương kéo dài kết hợp với khó có con là lý do phù hợp để thăm khám nam khoa và đánh giá sức khỏe sinh sản.

Cần lưu ý, một số bệnh ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không biểu hiện triệu chứng bên ngoài. Người nam vẫn có ham muốn, cương cứng và xuất tinh bình thường nhưng tinh dịch đồ có thể cho thấy bất thường.

Khi nào cần đi khám khẩn cấp?

Nam giới cần đến cơ sở cấp cứu nếu đau tinh hoàn đột ngột, dữ dội, đặc biệt khi kèm sưng bìu, buồn nôn hoặc nôn. Đây có thể là biểu hiện xoắn tinh hoàn, tình trạng cần xử trí ngay để tránh tổn thương tinh hoàn.

Ngoài ra, bí tiểu hoàn toàn, sốt cao kèm đau vùng sinh dục hoặc chấn thương nghiêm trọng cũng cần được đánh giá khẩn cấp.

3. Nguyên nhân nào gây ra các bệnh nam khoa?

Bệnh nam khoa có thể xuất phát từ bất thường bẩm sinh, yếu tố di truyền, bệnh lý mắc phải hoặc thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh. Những nguyên nhân phổ biến gồm:

• Bất thường bẩm sinh và yếu tố di truyền: Các dị tật như tinh hoàn ẩn, thiếu ống dẫn tinh bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của nam giới. Ngoài ra, bất thường nhiễm sắc thể hoặc vi mất đoạn nhiễm sắc thể Y có thể làm suy giảm quá trình sản xuất tinh trùng, dẫn đến hiếm muộn.
• Viêm nhiễm và bệnh lý mắc phải: Viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh dục và sinh sản. Tiền sử phẫu thuật vùng sinh dục, hóa trị hoặc xạ trị cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề nam khoa.
• Lối sống và yếu tố môi trường: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, béo phì, ít vận động hoặc sử dụng steroid đồng hóa có thể ảnh hưởng đến chức năng tình dục và chất lượng tinh trùng. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và tiếp xúc với một số hóa chất độc hại cũng có thể góp phần làm suy giảm sức khỏe sinh sản ở nam giới.

Nguyên nhân gây ra các bệnh nam khoa

4. Quy trình khám nam khoa diễn ra như thế nào?

Quy trình khám nam khoa thường gồm 4 bước: Khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng, thực hiện xét nghiệm cần thiết và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.

4.1. Khai thác bệnh sử và triệu chứng

Bác sĩ tìm hiểu các triệu chứng đang gặp phải, thời điểm xuất hiện, tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng và những vấn đề liên quan đến chức năng tình dục. Với trường hợp hiếm muộn, bác sĩ sẽ hỏi thêm về thời gian mong con, tiền sử sinh sản và tần suất quan hệ của hai vợ chồng.

4.2. Thăm khám cơ quan sinh dục

Bác sĩ kiểm tra dương vật, bao quy đầu, tinh hoàn, mào tinh hoàn và vùng bẹn nhằm phát hiện các dấu hiệu viêm nhiễm hoặc bất thường về cấu trúc. Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể đánh giá thêm tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh, kích thước tinh hoàn hoặc các bất thường liên quan đến tuyến tiền liệt.

4.3. Xét nghiệm và chẩn đoán cận lâm sàng

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, tinh dịch đồ, xét nghiệm nội tiết, xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc siêu âm tinh hoàn để xác định nguyên nhân. Những xét nghiệm chuyên sâu như xét nghiệm di truyền hoặc đánh giá chức năng sinh sản chỉ được thực hiện khi có chỉ định phù hợp.

4.4. Tư vấn kết quả và xây dựng phác đồ

Sau khi tổng hợp kết quả thăm khám và xét nghiệm, bác sĩ giải thích tình trạng bệnh, nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng và các phương pháp điều trị phù hợp. Người bệnh được tư vấn về lợi ích, nguy cơ, chi phí dự kiến và lịch tái khám để chủ động lựa chọn và phối hợp điều trị.

5. Các phương pháp điều trị nam khoa hiện nay

Điều trị nam khoa có thể sử dụng thuốc, liệu pháp hỗ trợ, phẫu thuật hoặc kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Phương pháp được lựa chọn dựa trên chẩn đoán, không chỉ dựa vào một triệu chứng riêng lẻ.

5.1. Điều trị nội khoa bằng thuốc

Thuốc được sử dụng trong nhiều bệnh lý nam khoa, nhưng mỗi nhóm bệnh có mục tiêu điều trị khác nhau. Với viêm nhiễm do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh phù hợp với tác nhân nghi ngờ hoặc kết quả xét nghiệm.

Trường hợp rối loạn cương dương, một số thuốc hỗ trợ cương cứng có thể được cân nhắc sau khi đánh giá tình trạng tim mạch, thuốc đang sử dụng và nguy cơ chống chỉ định.

Đối với rối loạn nội tiết gây suy giảm chức năng sinh sản, bác sĩ sẽ lựa chọn liệu pháp hormone phù hợp với nguyên nhân.

Nam giới đang muốn có con không nên tự ý dùng testosterone để tăng sinh lý vì testosterone ngoại sinh có thể ức chế sản xuất tinh trùng.

Điều trị nội khoa bằng thuốc

5.2. Điều trị rối loạn chức năng tình dục

Rối loạn chức năng tình dục thường cần phối hợp điều trị nguyên nhân và cải thiện những yếu tố ảnh hưởng.

Với xuất tinh sớm, bác sĩ có thể cân nhắc tư vấn tâm lý tình dục, kỹ thuật kiểm soát xuất tinh, thuốc bôi gây tê tại chỗ hoặc thuốc uống phù hợp.

Với rối loạn cương dương, hướng xử trí có thể bao gồm kiểm soát bệnh nền, thay đổi lối sống, dùng thuốc hoặc những biện pháp hỗ trợ chuyên sâu.

Nếu người bệnh đồng thời có lo âu, căng thẳng trong quan hệ, việc tư vấn tâm lý có thể giúp nâng cao hiệu quả điều trị.

Không nên tự sử dụng các sản phẩm quảng cáo “tăng cường sinh lý cấp tốc” hoặc thuốc không rõ thành phần vì có nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn và tương tác thuốc.

5.3. Phẫu thuật điều trị bệnh nam khoa

Phẫu thuật được cân nhắc khi có bất thường cấu trúc hoặc bệnh lý khó cải thiện bằng điều trị bảo tồn.

Một số trường hợp có thể cần can thiệp gồm:

• Hẹp bao quy đầu có sẹo xơ, tái phát viêm hoặc gây ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh có chỉ định điều trị.
• Tắc nghẽn đường dẫn tinh có khả năng phẫu thuật tái tạo.
• Một số bệnh lý tinh hoàn hoặc tổn thương cơ quan sinh dục cần can thiệp ngoại khoa.

Không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật. Chẳng hạn, người bị giãn tĩnh mạch thừng tinh nhưng tinh dịch đồ bình thường, không đau và không có dấu hiệu ảnh hưởng chức năng tinh hoàn có thể được theo dõi tùy tình trạng.

6. Điều trị vô sinh nam giới có những phương pháp nào?

Vô sinh nam có thể điều trị hoặc hỗ trợ sinh sản trong nhiều trường hợp, nhưng không phải tất cả đều phục hồi được khả năng có con tự nhiên. Phác đồ phụ thuộc vào nguyên nhân, chức năng sinh tinh, tuổi và sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng.

6.1. Điều trị nguyên nhân gây suy giảm khả năng sinh sản

Nếu vô sinh liên quan đến rối loạn nội tiết có thể điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng thuốc nhằm cải thiện quá trình sinh tinh.

Nếu người bệnh có giãn tĩnh mạch thừng tinh trên lâm sàng, tinh dịch đồ bất thường và đang gặp khó khăn trong việc có con, phẫu thuật có thể được cân nhắc.

Với một số trường hợp vô tinh do tắc nghẽn, bác sĩ có thể xem xét tái thông đường dẫn tinh hoặc lấy tinh trùng để hỗ trợ sinh sản.

Ở người bị suy giảm khả năng sản xuất tinh trùng nghiêm trọng, điều trị có thể phức tạp hơn và cần phối hợp với chuyên gia hỗ trợ sinh sản.

Điều trị nguyên nhân gây suy giảm khả năng sinh sản

6.2. Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI)

IUI là kỹ thuật lựa chọn, xử lý mẫu tinh trùng rồi đưa vào buồng tử cung ở thời điểm thích hợp, giúp tinh trùng tiếp cận trứng thuận lợi hơn.

Phương pháp có thể phù hợp với một số cặp đôi có bất thường tinh trùng mức độ nhẹ hoặc nguyên nhân hiếm muộn khác đáp ứng điều kiện thực hiện.

IUI không phù hợp với mọi trường hợp vô sinh nam. Khi số lượng tinh trùng di động quá thấp, khả năng thành công có thể giảm và bác sĩ có thể đề xuất phương pháp hỗ trợ sinh sản khác.

6.3. Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF/ICSI)

IVF là phương pháp cho trứng và tinh trùng thụ tinh trong môi trường phòng thí nghiệm, sau đó nuôi cấy phôi và chuyển phôi vào buồng tử cung.

ICSI là kỹ thuật tiêm trực tiếp một tinh trùng vào bào tương trứng, thường được cân nhắc khi có yếu tố vô sinh nam đáng kể hoặc chỉ định chuyên môn phù hợp.

Với người không có tinh trùng trong tinh dịch nhưng vẫn còn khả năng sản xuất tinh trùng ở tinh hoàn, bác sĩ có thể đánh giá khả năng lấy tinh trùng bằng thủ thuật chuyên biệt.

Cần hiểu rằng IVF hoặc ICSI không bảo đảm có thai trong mọi chu kỳ. Hiệu quả còn phụ thuộc vào tuổi người nữ, chất lượng trứng, tinh trùng, phôi và tình trạng tử cung.

Đọc thêm: Các phương pháp điều trị vô sinh nam.

7. Khám và điều trị nam khoa tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà

Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà là cơ sở y tế tại Hà Nội có giới thiệu các lĩnh vực khám chữa bệnh về nam khoa, sản khoa và vô sinh hiếm muộn.

Người bệnh có nhu cầu khám nam khoa có thể liên hệ bệnh viện để được hướng dẫn lựa chọn chuyên khoa phù hợp, xác nhận danh mục dịch vụ và đặt lịch thăm khám.

Đặc biệt, đối với trường hợp nam giới có dấu hiệu suy giảm chức năng sinh sản, việc phối hợp đánh giá sức khỏe của cả hai vợ chồng giúp định hướng nguyên nhân hiếm muộn và lựa chọn bước điều trị tiếp theo.

Thông tin liên hệ Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà:

• Địa chỉ: 16 Nguyễn Như Đổ, Hà Nội.
• Hotline: 1900 633 988
• Website: benhvienhongha.vn

Người bệnh nên liên hệ trước để xác nhận lịch bác sĩ chuyên khoa nam học, dịch vụ xét nghiệm và phương pháp điều trị hiện được triển khai tại bệnh viện.

8. Câu hỏi thường gặp khi khám và điều trị nam khoa

Khám nam khoa có đau không?

Thông thường, khám nam khoa không gây đau. Quá trình thăm khám chủ yếu gồm hỏi bệnh, kiểm tra bằng mắt/sờ nắn nhẹ nhàng bên ngoài, siêu âm và làm các xét nghiệm (máu, nước tiểu, tinh dịch đồ).

Chưa quan hệ tình dục có cần khám nam khoa không?

Có. Nam giới chưa từng quan hệ tình dục vẫn có thể gặp các bệnh lý như hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc rối loạn nội tiết. Nếu xuất hiện đau, sưng, bất thường khi đi tiểu hoặc thay đổi rõ rệt tại cơ quan sinh dục, người bệnh nên đi khám. Tiền sử quan hệ tình dục chỉ là một trong nhiều thông tin phục vụ chẩn đoán.

Xuất tinh sớm có gây vô sinh không?

Xuất tinh sớm không đồng nghĩa với vô sinh. Nếu tinh dịch được phóng vào âm đạo và chất lượng tinh trùng bình thường, quá trình thụ thai vẫn có thể xảy ra. Tuy nhiên, xuất tinh trước khi xâm nhập hoặc kèm các bất thường khác có thể gây khó khăn cho việc có con.

Bao lâu nên khám nam khoa một lần?

Nam giới nên đi khám nam khoa định kỳ 6 đến 12 tháng/lần (hoặc ít nhất 1 lần/năm) dù không có triệu chứng bất thường.